وَاَقیمُوا الصَّلوٰةَ وَءاتُوا الزَّکوٰةَ وَما تُقَدِّموا لِاَنفُسِکُم مِن خَیرٍ تَجِدوهُ عِندَ اللهِ اِنَّ اللهَ بِما تَعمَلونَ بَصیرٌ (بقره/110)
معرفی نسخه (مربوط به مطالب آیه 110 سوره مبارکه بقره)
شماره نسخه: 69.37
✓ محل نگهداری: موزه هنر سیاتل آمریکا
✓ نوع خط: کوفی D، بر اساس طبقهبندی فرانسوا دروش
✓ تعداد برگها: 1 برگ
✓ ابعاد برگ: 248*346 میلیمتر
✓ جنس برگ: پوست
✓ تعداد سطور در هر صفحه: 15 سطر
✓ نشان پایان آیات: یک دایره تزیینی که در اصل، طلایی بوده و بعدها پاک شده است.
✓ علامت تخمیس: باتوجه به محدود بودن صفحات، علامتی یافت نشد.
✓ علامت تعشیر: یک دایره طلایی در متن مصحف که در میان آن، شماره آیه بر اساس حساب ابجد نوشته شده است و در حاشیه نیز یک شمسه منقّش، رسم شده که بعدها پاک شده است.
✓ نقط الاعجام: بیشتر حروف، فاقد نقطه بوده ولی بعضی از حروف مانند «ن» نقطهدار هستند.
✓ علامتگذاری: نسخه فاقد هرگونه علامت چه به شیوه ابوالاسود و چه به شیوه خلیل بن احمد است.
این نسخه معروف به قرآن آبی میباشد و علت این نامگذاری، رنگ پوستی است که قرآن روی آن کتابت شده است. ویژگی دیگر، مرکب طلاست که برای کتابت از آن استفاده شده و در نوع خود نیز کمنظیر است.
درباره خاستگاه جغرافیایی این نسخه نیز احتمالاتی وجود دارد، برخی آن را متعلق به عراق دوره عباسی، برخی نیز متعلق به شمال آفریقا در دوره فاطمی میدانند ولی بهطور قطع نمیتوان نتیجه گرفت و نیازمند بررسی بیشتری است.
در حال حاضر حدود 130 برگ از این قرآن شناخته شده است که میتوانید فهرست و ویژگی آنها را در اینجا ببینید
نکات لغوی-ادبی (بقره/110)
اَقیموا: بخوانید، برپادارید.
«اِقامَةُ الصَّلاة» یعنی نماز خواندن.
ءاتوا: بدهید.
فعل امر از «اَتیٰ، یُؤتی، ایتاء».
الزَّکوٰةَ: هرگونه انفاق مالی نه لزوماً زکات واجب.
ما تُقَدِّموا: هر چه پیش بفرستید.
«ما» شرطیه است و دو فعل «تُقَدِّموا» و «تَجِدوا» را مجزوم کرده است.
منبع: در محضر قرآن کریم، ج1، ص54
اشاره روایی (بقره/110)
عَن اَبی عَبدِ اللهِ (ع): اِنَّ اللَّهَ تَبارَکَ وَتَعالیٰ یَقولُ: ما مِن شَیءٍ اِلّا وَقَد وَکَّلتُ بِهٖ مَن یَقبِضَه غَیری اِلَّا الصَّدَقَةَ فَاِنّی اَتَلَقَّفُها بِیَدی تَلَقُّفًا حَتّیٰ اِنَّ الرَّجُلَ لَیَتَصَدَّقُ بِالتَّمرَةِ اَو بِشِقِّ تَمرَةٍ فَاُرَبّیها لَه کَما یُرَبِّی الرَّجُلُ فَلُوَّه وَفَصیلَه فَیَأتی یَومَ القِیامَةِ وَهُوَ مِثلُ اُحُدٍ وَاَعظَمُ مِن اُحُدٍ.
امام صادق (ع): خداوند متعال میفرماید: هیچ عملی نیست مگر اینکه کسی غیر از خودم را مأمور کردهام که آن را بگیرد؛ به جز صدقه که خودم آن را میگیرم؛ تا حدی که گاهی یک نفر، یک خرما یا نصف خرما را صدقه میدهد و من آن را پرورش میدهم؛ همانطور که یک نفر، کرهاسبش را پرورش میدهد. آنگاه در روز قیامت به پیشگاه من میآید، درحالیکه آن صدقه مانند (کوه) اُحُد یا بزرگتر از اُحُد شده است.
منبع: کافی، ج4، ص47
وَاَقیمُوا الصَّلوٰةَ وَءاتُوا الزَّکوٰةَ وَما تُقَدِّموا لِاَنفُسِکُم مِن خَیرٍ تَجِدوهُ عِندَ اللهِ اِنَّ اللهَ بِما تَعمَلونَ بَصیرٌ (بقره/110)
نماز را کامل و بینقص به جای آورید و (از مال خود) انفاق کنید (چه واجب باشد و چه مستحب)، و هرگونه نیکی را که برای خود پیش فرستید، نزد خدا خواهید یافت؛ زیرا خداوند به کارهایتان بیناست.
«وَاَقیمُوا الصَّلوٰةَ وَءاتُوا الزَّکوٰةَ»: معمولاً دستور به نماز همراه با زکات در قرآن آمده است؛ شاید اشاره دارد به اینکه یاد خدا باید همراه با توجّه به خلق خدا باشد.
«مِن خَیرٍ» نکره آمدن «خیر» بیانگر این است که مقدار کار خیر مهم نیست، بلکه هرکس به هر مقدار که مىتواند باید انجام دهد و «تَجِدوهُ» به معنای این است که کارهاى خیر، براى قیامت محفوظ مىماند.
منبع: تفسیرنور، ج1، ص180
نکات نگارشی و علامتگذاری (بقره/110)
«الصَّلوٰة» و «الزَّکوٰة»:
بر اساس علم رسمالمصحف، در دو واژه «الصَّلوٰة» و «الزَّکوٰة»، واو بدل از الف نوشته شده که در تمامی مصاحف، یکسان است؛ اما ضبط این دو واژه، بر مبنای محل قرارگیری الف کوتاه، متفاوت است:
- درج الف کوتاه بر واو: مصحف امیری، مصحف مدینه، مصحف الجزایر، مصحف لیبی، مصحف کمعلامت مرکز طبع و نشر قرآن کریم
- درج الف کوتاه بر حرف قبل از واو: مصحف ترکیه، مصحف هندی
برای آشنایی بیشتر با انواع ضبط عبارات در مصاحف مختلف کشورهای اسلامی، میتوانید به دانشنامه قرائت و کتابت قرآن کریم مرکز طبع و نشر قرآن مراجعه کنید:
