اِنَّ الَّذینَ یَکتُمونَ مآ اَنزَلنا مِنَ البَیِّنٰتِ وَالهُدیٰ مِن بَعدِ ما بَیَّنّٰهُ لِلنّاسِ فِی الکِتٰبِ اُولـٰٓئِکَ یَلعَنُهُمُ اللهُ وَیَلعَنُهُمُ اللّٰعِنونَ (بقره/159)
جزء 2، معرفی نسخه (تصویر مربوط به مطالب آیه 159 سوره مبارکه بقره)
شماره نسخه: arabe 330 d
محل نگهداری: کتابخانه ملی فرانسه
نوع خط: کوفی A.I بر اساس دستهبندی فرانسوا دروش
بازه زمانی کتابت نسخه: احتمالاً اواخر قرن اول هجری
تعداد برگها: 2 برگ
ابعاد برگها: 350*270 میلیمتر
جنس برگها: پوست
تعداد سطور در هر صفحه: 16 سطر
نشان پایان آیات: شش نقطه مستطیل که به شکل مورّب روی هم و در دو ردیف قرار گرفتهاند.
علامت تخمیس: حرف الف
علامت تعشیر: یک دایره طلاییرنگ که در میان آن، یک گل ششپر با رنگهای قرمز و مشکی رسم شده است.
نقط الاعجام: در این نسخه همانند سایر نسخههای حجازی حروف با نقاط مستطیلشکل، نقطهگذاری شدهاند. نقطه قابل توجه اینکه حرف فاء یک نقطه در زیر و حرف قاف یک نقطه در بالای آن گذاشته شده است. این شیوه نقطهگذاری امروزه نیز در مصاحف مغاربه مشاهده میشود.
روش علامتگذاری: استفاده از نقاط قرمز مدوّر به شیوه ابوالاسود
- برای مشاهده تصاویر این نسخه میتوانید اینجا کلیک فرمایید.
جزء2، نکات لغوی ادبی (بقره/159)
یَکتُمونَ: پنهان میکنند.
البَیِّنٰتِ: ادله روشن، معجزات.
ما بَیَّنّٰهُ: اینکه بیان کردیم آن را.
«ما» مصدریه است نه موصوله بهمعنای «آنچه».
الکِتٰبِ: کتاب [های آسمانی].
یَلعَنُ: از رحمت دور میکند.
منبع: در محضر قرآن کریم، ج1، ص71
جزء2، اشاره روایی (بقره/159)
عَن اَبی جَعفَرٍ (ع) فی قَولِ اللّٰهِ عَزَّ وَجَلَّ: «اِنَّ الَّذینَ یَکتُمونَ مآ اَنزَلنا مِنَ البَیِّنٰتِ وَالهُدیٰ مِن بَعدِ ما بَیَّنّٰهُ لِلنّاسِ فِی الکِتٰبِ» یَعنی بِذٰلِکَ نَحنُ وَاللّٰهُ المُستَعانُ.
امام باقر (ع) در توضیح آیۀ «کسانیکه دلایل روشن و (وسیلهی) هدایتی را که فروفرستادیم، پس از آنکه در کتاب (آسمانی) برای مردم آشکار کردیم، پنهان میکنند» فرمود: منظور از آنچه پنهان میکنند، ولایت ماست و خداست که از او یاری خواسته می شود.
منبع: تفسیر عیاشی، ج1، ص71
اِنَّ الَّذینَ یَکتُمونَ مآ اَنزَلنا مِنَ البَیِّنٰتِ وَالهُدیٰ مِن بَعدِ ما بَیَّنّٰهُ لِلنّاسِ فِی الکِتٰبِ اُولـٰٓئِکَ یَلعَنُهُمُ اللهُ وَیَلعَنُهُمُ اللّٰعِنونَ (بقره/159)
کسانیکه دلایل روشن و (وسیلهی) هدایتی را که فروفرستادیم، پس از آنکه در کتاب (آسمانی) برای مردم آشکار کردیم، پنهان میکنند، خداوند آنان را لعنت میکند و لعنتکنندگان (نیز) لعنتشان میکنند.
بیزاری خدا، فرشتگان و بندگان خدا از «کتمان حق»
هرچند خطاب آیه شریفه به علمای یهود است؛ اما حکم کلی آیه در ارتباط با کتمانکنندگان حق است و در این رابطه مطالب زیر خواندنی است:
- کتمان حق عملی است که خشم همه طرفداران حق را بر میانگیزد، چراکه آیات الهی بهخاطر منافع شخصی، کتمان شده و مردم به گمراهی کشیده خواهند شد و زحمات پیامبران و یاران ایشان در نشر آیات پروردگار بر باد خواهد رفت.
- کلمه «یَلعَنُ» دوبار تکرار شده که دلالت بر تأکید دارد. همچنین در اصطلاح ادبیات عربی این کلمه «فعل مضارع» است که دلالت بر استمرار دارد؛ بنابراین بیزاری خدا، فرشتگان و بندگان خدا از «کتمانکنندگان حق» پیوسته و پیدرپی خواهد بود و این شدیدترین مجازاتی است که ممکن است برای انسانی تعیین گردد.
- البَیِّنٰتِ وَالهُدیٰ، دارای معنای وسیعی است که همه وسایل هدایت و دلایل روشن که مایه آگاهی و بیداری و نجات مردم است را در برمیگیرد.
منبع: با استفاده از تفسیر نمونه، ج1، ص546.
جزء2، نکات نگارشی و علامتگذاری (بقره/159)
«بَیَّنّٰهُ»:
واژه «بَیَّنّٰهُ» مرکب از سه جزء «بَیَّن+نا+ه» است که «نون» فعل در «نون» ضمیر ادغام شده و الف ضمیر فاعلی «نا» به دلیل همجواری با ضمیر مفعولی «ه» حذف میشود؛ لذا در تمامی مصاحف این واژه به حذف الف نگارش شده است غیر از مصاحف ترکی و ایرانی قدیم که بر خلاف اصول رسمالمصحف این واژه را به اثبات الف درج کردهاند.
«اُولـٰٓئِکَ»:
واژه «اُولـٰٓئِکَ» در دو حوزه رسم و ضبط قابل بررسی است:
حوزه رسم:
به اجماع علمای رسمالمصحف واژه «اُولـٰٓئِکَ» به حذف الف پس از «لام» نگارش میشود که همه مصاحف بدان ملتزمند.
حوزه ضبط:
حرف واو در واژه «اُولـٰٓئِکَ» زائد بوده و در مصاحف مختلف نمایش ناخوانا بودن آن متفاوت است:
درج صفر مستدیر بر واو: مصحف امیری، مصحف مدینه، مصحف الجزایر
بی علامت: مصحف ترکی، مصحف هندی، مصحف کم علامت مرکز طبع و نشر قرآن کریم
حرف همزه در واژه «اُولـٰٓئِکَ» بر پایه یاء بوده و اختلاف ضبط در این واژه بر اساس محل قرار گرفتن همزه و حرکت کسره نسبت به دندانه به شرح زیر است:
- همزه و حرکت کسره زیر دندانه: مصحف امیری، مصحف مدینه، مصحف الجزایر، مصحف هندی و مصحف لیبی
- همزه بالای دندانه و حرکت کسره زیر دندانه: مصحف ترکیه، مصحف کم علامت مرکز طبع و نشر قرآن کریم
برای آشنایی بیشتر با انواع رسم و ضبط عبارات در مصاحف مختلف کشورهای اسلامی، میتوانید به دانشنامه قرائت و کتابت قرآن کریم مرکز طبع و نشر قرآن مراجعه کنید.
